การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เสริมสร้างการเจริญเติบโตของลูกน้อย

นม นม นม ใครๆก็เคยดื่มนม คงไม่มีเด็กคนไหนโตขึ้นมาโดยไม่ผ่าน นมนมเป็นอวัยวะที่สร้างชีวิตที่สำคัญไม่แพ้อวัยวะอื่นใดเต้านมเป็นแหล่งผลิตน้ำนมชั้นเลิศอย่างที่รู้ๆกันดีอยู่แล้วว่านมจากเต้านั้นมีคุณค่าทางสารอาหารที่ดีเพียงไร การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ นอกจากคุณค่าทางสารอาหารที่ใช้หล่อเลี้ยงร่างกายของทารกให้เจริญเติบโตแล้วนั้น น้ำนมยังนับเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างภูมิคุ้มกันโรคชั้นดีให้แก่ทารกอีกด้วย

การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

น้ำนมเป็นของเหลวสีขาวที่ประกอบด้วยสารอาหารที่ผลิตมาจากเต้านมของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม น้ำนมประกอบไปด้วย สารอาหารหลักที่จำเป็นสำหรับเด็กเกิดใหม่ เหมาะกับระบบย่อยอาหารของทารกที่กระเพาะและลำไส้ยังพัฒนาไม่เต็มที่สำหรับการย่อยอาหารอื่นๆ จนกว่าทารกจะมีอายุมากกว่า 6 เดือน น้ำนมจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับพัฒนาการทางร่างกาย สำหรับน้ำนมนั้นใช่เพียงแต่จำเป็นสำหรับทารกเท่านั้น คุณแม่เองก็ต้องการน้ำนมในปริมาณที่มากพอจะให้ลูกในอกดื่มกินได้เพียงพอกับความต้องการของร่างกายเช่นกัน เพราะฉะนั้นหากคุณแม่หลังคลอดคนใดมีน้ำนมไม่เพียงพอต่อการดูดของลูกน้อย คุณแม่มักเกิดอาการเครียดเสียเองมากกว่า แม้เราจะไม่ใช่คุณแม่หลังคลอด แต่เรามาดูกันเถอะว่าทำอย่างไรจึงจะให้เต้านมของคุณแม่นั้น ผลิตน้ำนมได้เพียงพอต่อความต้องการของเจ้าตัวเล็กในวันที่คนครอบครัวได้มีโอกาสต้อนรับสมาชิกใหม่เข้ามา
ปัญหาน้ำนมไม่เพียงพอหรือน้ำนมน้อยที่คุณแม่มือใหม่เผชิญกันมาก มักเกิดจากสาเหตุต่างๆ ดังนี้

  • เริ่มต้นให้ลูกน้อยดูดนมช้าเกินไป
  • คุณแม่เกิดความอ่อนเพลียหลังคลอด หรือพักผ่อนน้อยเกินไป
  • อาจมีความหงุดหงิดหรือเครียด ไม่สุขสบายหรือมีความวิตกกังวลมากเกินไป
  • คุณแม่มีอาการเต้านมอักเสบหรือ หัวนมบอด ทำให้น้ำนมไหลไม่ดี
  • ลูกน้อยไม่ค่อยดูดนม หรือระยะห่างในการให้นมน้อยกว่า 2 ครั้งต่อวันจึงขาดการกระตุ้นการทำงานของต่อมผลิตน้ำนม
  • ใช้ครีมทาที่ลานนม และหัวนมซึ่งอาจทำให้เกิดการอุดตันของท่อน้ำนมได้

จะทำอย่างไรให้มีน้ำนมเพียงพอ

  • ดูดเร็ว ดูดไว ดูดถี่ คือวิธีการกระตุ้นต่อมผลิตน้ำนมที่ดีสำหรับคุณแม่หลังคลอด
  • คุณแม่ควรพักผ่อนให้เพียงพอ ทำจิตใจให้ปลอดโปร่ง โล่งสบาย
  • ให้ลูกดูดนมจากเต้าให้บ่อยและนานอย่างน้อย 8 ครั้งต่อวัน
  • นวดและประคบเต้านมด้วยผ้าอุ่นๆ ประมาณ 3 – 5 นาที ก่อนการให้นมจะทำให้น้ำนมออกง่ายและลดอาการท่อน้ำนมตัน
  • ทานอาหารให้หลากหลาย และครบ 5 หมู่ เน้นสมุนไพรกระตุ้นน้ำนม เช่น สมุนไพรกลุ่มเผ็ดร้อน เช่น ขิง กระชาย ใบกระเพรา พริกไทย เพื่อให้ร่างกายอบอุ่น เลือดไหลเวียนดีขึ้นกระตุ้นการผลิตน้ำนม

นอกจากนี้ยังมีสมุนไพร พื้นบ้านที่นิยมนำมากระตุ้นน้ำนมอีกหลากหลายได้แก่

  • หัวปลี
  • ฟักทอง
  • ใบแมงลัก
  • กุยช่าย
  • กานพลู
  • มะละกอ
  • มะรุม
  • ตำลึง
  • บวบ
  • เมล็ดขนุน

ผักพื้นบ้านเหล่านี้ล้วนมีสารที่ช่วยกระตุ้นน้ำนมแม่ทั้งสิ้น วันนี้จึงขอนำเสนอเมนู สำหรับคุณแม่ให้นมบุตร คือ แกงเลียงนพเก้า เมนูเพื่อกระตุ้นน้ำนมคุณแม่ ไปดูส่วนประกอบกันเลย

ผักต่างๆ 9 ชนิด (นพเก้า) ได้แก่ ฟักทอง หัวปลี ใบตำลึง บวบ น้ำเต้าอ่อน ข้าวโพดดิบ เห็ดฟาง ชะอม และใบแมงลัก (ชอบผักอื่นก็ใส่ได้ตามใจ แต่เหล่านี้ไซร้กระตุ้นน้ำนมจ้า)

เครื่องพริกแกง ได้แก่ หอมแดง 20 หัว กระชาย 20 นม พริกไทย 30 -40เม็ด กะปิ 1 ช้อนครึ่ง และกุ้งแห้ง ครึ่งขีด มากน้อยปรับได้ตามชอบ

วิธีทำ ตำพริกไทยให้ละเอียด ตามด้วย กระชาย หอมแดง และกุ้งแห้ง ตำให้แหลก ตักพริกแกงใส่หม้อน้ำ เติมน้ำให้พอดีกับผักที่มี ตั้งไฟให้เดือด ทยอยใส่ผักที่สุกยากก่อน ได้แก่ ฟักทอง ข้าวโพดดิบ บวบ ชะอม เห็ดฟาง และหัวปลี ใส่ไปพร้อมๆกัน หลังจากนั้นปรุงรสด้วยเกลือและน้ำปลาตามชอบ จากนั้นทยอยใส่ผักใบๆตามไป คนให้เข้ากัน หากมีปลาย่างฉีกๆใส่หม้อ คนๆให้เข้ากัน ปิดไฟ ใส่ใบแมงลักปิดท้าย ก็จะได้แกงเลียงกระตุ้นน้ำนมคุณแม่แสนอร่อย แล้วจ้า